( 219 ) يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فيهِما إِثْمٌ كَبيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما وَ يَسْئَلُونَكَ ماذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ( ( 220 ) ) فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ دربارهء شراب و قمار از تو سؤال مىكنند ، بگو : « در آنها گناه و زيان بزرگى است ؛ و منافعى ( از نظر مادى ) براى مردم در بر دارد ؛ ( ولى ) گناه آنها از نفعشان بيشتر است » . و از تو مىپرسند : چه چيز انفاق كنند ؟ بگو : « از مازاد نيازمندى خود » . اين چنين خداوندآيات را براى شما روشن مىسازد ؛ شايد انديشه كنيد ! ( تا انديشه كنيد ) دربارهء دنيا و آخرت ! و از تو دربارهء يتيمان سؤال مىكنند ، بگو : « اصلاح كار آنان بهتر است . و اگر زندگى خود را با زندگى آنان بياميزيد ، ( مانعى ندارد ؛ ) آنها برادر ( دينى ) شما هستند » . ( و همچون يك برادر با آنها رفتار كنيد ! ) خداوند ، مفسدان را از مصلحان ، باز مىشناسد . و اگر خدا بخواهد ، شما را به زحمت مىاندازد ؛ زيرا اوتوانا و حكيم است . شأن نزول : پرسش دربارهء شراب و قمار و ايتام ! دربارهء شأن نزول آيهء اوّل ، گفته‌اند : گروهى از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله خدمتش آمده ، عرض كردند : حكم شراب و قمار كه عقل را زائل و مال را تباه مىكند ، بيان فرما ! آيهء نخست نازل شد و به آنها پاسخ داد . « 1 » و در شأن نزول آيهء دوم ، در « تفسير قمى » از امام صادق عليه السلام و در « مجمع البيان » از « ابن‌عباس » چنين نقل شده است :

--> ( 1 ) « مستدرك الوسائل » ، ج 17 ، ص 83 ، ح 20813 - 3 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « زبدة البيان » محقق اردبيلى ، ص 629 ؛ « اسباب نزول الآيات » واحدى نيشابورى ، ص 44 ؛ تفاسير « بحر المحيط » ، « رازى » ، « آلوسى » و . . .